آرامگاه پیامبران مدفون در ایران، به استناد سازمان اوقاف و امور خیریه، ۳۳ تن از پیامبران دارای آرامگاه در ایران هستند.که در ۱۵ استان؛ به تفکیک در استان‌های اصفهان و سمنان پنج تن، در قزوین چهار تن، در آذربایجان شرقی سه تن، در فارس، گلستان، همدان، خوزستان و مازندران هر کدام دو تن و در تهران، خراسان رضوی، خراسان شمالی، زنجان، لرستان و مرکزی هر کدام یک پیامبر مدفون می‌باشند. البته پیامبران بنی اسرائیل و یهودیان در دوره آزاد سازی توسط کوروش کبیر بسوی ایران باستان عزیمت نمودند و تعداد شان حدود چهل تن بوده است؛آنان زندانی بخت النصر بوده اند….
با توجه به شنیده ها(اسناد شفاهی)و توجه یهودیان و یا حضورشان در مکان فعلی یونسی وجود با سعادت پیامبری( یا قدمگاه ایشان) یا منسوب به ایشان، آرامیده و غنوده در حاشیه کالشور دور از ذهن نیست.
اهالی نیز صاحب آرامگاه را پیامبر می دانسته اند و می دانند و آن خاک را مقدس می دانند.
؛تاکنون کسی عکس این مورد را(تاریخی نبودن مکان و مقدس نبودن آنرا) اثبات نکرده است؛پس وجه تسمیه شهر و بخش و رودخانه بر همین مبنا یونسی نام نهاده شده است؛ البته اهالی عجائب و پدیده های ارزشمند فراوانی پیرامون خود دارند که هر کدامش شهری را در صورت داشتن و تملک آن متحول و اقتصادش را شکوفا می کرد:
الف: تپه های ماسه بسیار زیبا با اشکال خاص(نبکا،برخان،پوشش گیاهی مخصوص و تنوع زیستی)
ب:کویر یونسی(پلیگون ها و …)
ج:کالشور ،پل تاریخی،کاروانسراهای یونسی و مرندیز و فخرآباد
د:آب انبارها -حوض های آب شیرین
از اعصار کهن تا دوره قاجار شامل حومه مرندیز و فخر آباد و یونسی و سردق …
ه:معماری و فولکلور و آداب و سنن و گویش
و:دریاچه نمک….پوشش گیاهی نمک دوست
ز:دامداری سنتی
ح:معادن
ط: سنگ آب های طبیعی و دست ساز دوره زرتشتیان
ی:پوشش اهالی و موسیقی
ک:مکان های مورد توجه بخش مانند زیارتگاه فخرآباد و مرندیز و یونسی
و خصوصا علاقه شدید اهالی به کمر زیارت (مرز گناباد و شهرستان بجستان. بخش یونسی) و سید مرتضی و سید حمزه کاشمر
ل:جغرافیای زیستی*گیاهی**جانوری
م: رصدگاه های اجرام آسمانی بی نظیر
در یونسی و فخرآباد
ن:برج و باروها و روستاهای معلق؛خندق ارگ تاریخی شامل یونسی فخر اباد و مرندیز … و مساجد تاریخی (آتشگاه تغییر کاربری داده شده)
س:نمایش مذهبی (تعزیه)و سوگواری
ع:مکتب خانه ها و وجود ملا ها و آخوند ها و ارادت به ائمه اطهار
ف:همزیستی با عشایر اهل سنت بلوچ(مثال محله ای در مرندیز)
ص:شناخت اهلی و طی مسیر بصورت پیاده تا محدوده بیرجند(چوبداری) و زاهدان (شترداری) و خواف و نیشابور(دامداری)و استان گلستان (مهاجرت اهالی مرندیز) و اخیرا تهران(کارگری و سرایداری و نانوایی)
ق:مبارزه با غزها و اوغان ها و روس ها
و بعثیون و جان افشانی در این مسیر
ر: درک ارزش نمک و فروش آن در طول تاریخ
ت:علاقه به شعر (استعداد خدادادی)
ض:داشتن کلاه های خاص در طول تاریخ
غ:تبحر در شکار و سوار کاری در گذشته
لا: اهمیت این شهر و روستاهای بخش در سفرنامه ها-ارتباط با طبس مسینا و شیراز و ارادت خاص برای ثامن الحجج (ع) و توانایی سریع یادگیری قرآن کریم
امیدوارم یاداشت ها کوتاه این حقیر به نوجوانان و جوانان علاقه مند جهت مطالعه بیشتر کمتر مختصری بنمایید.
حسن صادقی یونسی -ایران-۹۷